دستگاه TDCS چیست؟ تاریخچه + نحوه عملکرد و کاربردهای آن

دستگاه تحریک الکتریکی مغز یا TDCS یا تحریک جدار جمجمه‌ای با جریان مستقیم، یک فناوری پیشرفته و نوآورانه در حوزه علوم اعصاب و پزشکی است که به منظور بهبود عملکرد مغز و ارتقای فرایندهای شناختی و عاطفی طراحی شده است.

این دستگاه با استفاده از یک روش غیرتهاجمی و بدون خطر جریان الکتریکی ضعیفی را به سطح جمجمه منتقل می‌کند که باعث تحریک مغز و افزایش یا کاهش فعالیت امواج مغزی در نواحی خاص مغز می‌شود.

این جریان الکتریکی به هیچ عنوان شدید نیست و آن‌قدر شدن آن ضعیف است که هیچ نوع پتانسیل عملی را در نورون‌ها ایجاد نمی‌کند، پس جای نگرانی نیست. در ادامه با این دستگاه فوق‌العاده عالی آشنا می‌شوید. همچنین برای تهیه دستگاه TDCS از فروشگاه تخصصی تجهیزات نوروساینس نورومدیکا با این شماره 09120134797 تماس بگیرید.

دستگاه TDCS یا تحریک الکتریکی مغز چیست؟

همانطور که گفتیم، دستگاه TDCS یا تحریک الکتریکی مستقیم مغز (Transcranial Direct Current Stimulation)  یکی از ابزارهای نوین در علوم اعصاب و پزشکی است که با استفاده از جریان الکتریکی ضعیف، فعالیت‌های مغزی را بهبود می‌بخشد یا تعدیل می‌کند.

این دستگاه شامل یک منبع تغذیه الکتریکی و دو الکترود است که به کمک سیم‌ها به پوست سر کاربر وصل می‌شوند. الکترودها معمولاً بر روی نواحی مشخصی از سر قرار می‌گیرند تا جریان الکتریکی را به نواحی خاصی از مغز منتقل کنند.

عملکرد TDCS به این صورت است که جریان الکتریکی ضعیفی (معمولاً در حد 1 تا 2 میلی‌آمپر) بین الکترودها جریان پیدا می‌کند و به طور مستقیم به سطح قشری مغز اعمال می‌شود.

این جریان باعث می‌شود پتانسیل غشایی نورون‌های مغزی تغییر کند. بسته به نوع تحریک و جهت جریان، این تغییر می‌تواند منجر به افزایش تحریک‌پذیری نورون‌ها (در حالت آندی) یا کاهش تحریک‌پذیری نورون‌ها (در حالت کاتدی) شود.

به این ترتیب، دستگاه TDCS قادر است فعالیت نورون‌های مغزی را تنظیم کرده و عملکردهای شناختی یا حتی حالات روانی را بهبود دهد.

از TDCS برای مقاصد گوناگونی استفاده می‌شود، از جمله بهبود عملکردهای شناختی مانند حافظه، یادگیری، توجه و حتی خلاقیت. در برخی موارد، این دستگاه برای درمان اختلالات روانی نظیر افسردگی، اضطراب و حتی دردهای مزمن نیز به کار گرفته می‌شود.

البته باید توجه داشت که استفاده از TDCS برای درمان باید حتماً زیر نظر متخصص انجام شود، چرا که اعمال نادرست جریان الکتریکی می‌تواند به نتایج نامطلوب یا حتی آسیب‌های مغزی منجر شود.

یکی از مزایای TDCS این است که غیرتهاجمی و بدون درد است. کاربران تنها احساس یک خارش خفیف یا سوزش در محل الکترودها دارند.

همین ویژگی‌ها موجب شده تا این دستگاه به عنوان یک روش ایمن و کاربردی برای تعدیل فعالیت‌های مغزی شناخته شود. البته تحقیقات هنوز در حال انجام است تا به صورت دقیق‌تر تأثیرات طولانی‌مدت و ایمنی این دستگاه بررسی شود.

در مجموع، دستگاه TDCS با ایجاد تغییرات جزئی در فعالیت نورون‌ها و شبکه‌های مغزی، راهی نوین و کم‌هزینه برای بهبود عملکردهای شناختی و درمان برخی اختلالات روانی ارائه می‌دهد، اما همچنان به تحقیقات بیشتر و نظارت متخصصان برای به‌کارگیری صحیح آن نیاز دارد.

تاریخچه دستگاه TDCS

تاریخچه تحریک الکتریکی مغز یا TDCS به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد و در واقع ریشه‌های اولیه این تکنیک مربوط به تمدن‌های باستانی است و اولین شواهد استفاده از آن برای اهداف درمانی به دوران یونان باستان برمی‌گردد؛ وقتی که پزشکان یونانی با قرار دادن ماهی‌های برقی روی بدن بیماران، تلاش می‌کردند برخی بیماری‌ها را درمان کنند.

به‌عنوان‌مثال، اسکریبونیوس لارگوس، پزشک رومی، در سال 46 میلادی از ماهی الکتریکی تورپدو برای تسکین دردهای مفصلی و سردرد استفاده می‌کرد.

این نوع تحریک الکتریکی از جریان‌های طبیعی ناشی از ماهی‌ها استفاده می‌کرد و اولین قدم‌های ابتدایی در مسیر درک اثرات جریان الکتریکی بر بدن و سیستم عصبی بود.

با پیشرفت‌های علمی در قرون 18 و 19 میلادی، آلویسیو گالوانی و الساندرو ولتا، دانشمندان ایتالیایی، مطالعات مهمی در زمینه الکتریسیته و اثرات آن بر سیستم عصبی انجام دادند.

گالوانی در آزمایش‌های معروف خود نشان داد که عضلات قورباغه‌ها با تماس الکترودهای فلزی بافت‌های عضلانی دچار انقباض می‌شوند. این کشف آغازگر دوران جدیدی در علم اعصاب شد و به دانشمندان کمک کرد که ارتباط الکتریسیته با سیستم عصبی را بیشتر درک کنند.

در اوایل قرن نوزدهم، پژوهشگران با استفاده از جریان الکتریکی مستقیم (DC) به سر و مغز انسان‌ها و حیوانات متوجه تغییراتی در رفتار، تحریک‌پذیری و حتی حالات روانی شدند.

در قرن بیستم، این تلاش‌ها و آزمایش‌ها برای بهبود دانش انسان از اثرات جریان الکتریکی بر مغز ادامه یافت، اما با ظهور فناوری‌های جدید، استفاده از تحریک الکتریکی مغز به‌ویژه در اهداف درمانی شکل مدرن‌تری پیدا کرد.

در دهه 1960، تحقیقات در خصوص TDCS وارد مرحله‌ای شد که از روش‌های کنترل‌شده‌تر و ابزارهای الکتریکی پیشرفته‌تری بهره می‌برد.

پژوهشگران دریافتند که با استفاده از جریان‌های بسیار ضعیف و کنترل‌شده می‌توانند تغییرات ملایمی در فعالیت نورون‌های مغزی ایجاد کنند. این دوران، درک بهتری از ایمنی و کنترل در استفاده از TDCS به‌عنوان یک روش غیرتهاجمی برای تحریک مغز به وجود آورد.

در دهه‌های پایانی قرن بیستم و اوایل قرن بیست ویکم، با پیشرفت در فناوری‌های پزشکی و ابزارهای تصویربرداری مغزی، پژوهش‌ها در زمینه TDCS وارد مرحله‌ای شد که تمرکز اصلی آن بر کاربردهای درمانی بود.

این دستگاه به‌ویژه در درمان بیماری‌های روانی، اختلالات شناختی و حتی بهبود عملکردهای مغزی افراد سالم نیز مورد استفاده قرار گرفت.

در سال‌های اخیر، TDCS  در محافل علمی و پزشکی به عنوان یک ابزار بالقوه برای درمان افسردگی، اختلالات اضطرابی، افزایش توان شناختی و حتی بهبود عملکرد ورزشی و یادگیری شناخته شده است.

به طور خلاصه، تاریخچه TDCS نشان می‌دهد که انسان‌ها از قرن‌ها پیش به تأثیرات جریان الکتریکی بر مغز علاقه‌مند بوده‌اند و با پیشرفت‌های علمی و فناوری، این روش به یک ابزار علمی، ایمن و دقیق تبدیل شده که می‌تواند به بهبود سلامت روان و عملکرد شناختی افراد کمک کند.

نحوه عملکرد دستگاه TDCS

دستگاه TDCS (تحریک الکتریکی مستقیم مغز) از یک منبع تغذیه، معمولاً یک باتری ۹ ولتی، و دو الکترود تشکیل شده است که می‌تواند جریان مستقیم بسیار ضعیفی (حداکثر ۲ میلی‌آمپر) ایجاد کند.

این جریان توسط سیم‌ها به دو الکترود با قطب‌های مثبت (آند) و منفی (کاتد) منتقل می‌شود. برای هدایت بهتر جریان، هر الکترود با پد اسفنجی خیس شده با محلول رسانا (آب نمک) روی پوست سر قرار می‌گیرد تا مقاومت پوست کاهش یابد و جریان به‌خوبی از آن عبور کند.

پس از قرارگیری الکترودها، جریان الکتریکی از پوست سر و لایه‌های جمجمه عبور کرده و به سطح قشر مغز می‌رسد. این جریان الکتریکی باعث تغییر بار الکتریکی نورون‌های مغزی می‌شود و نواحی مشخصی از مغز را تحریک می‌کند.

الکترود آند (قطب مثبت) جایی است که جریان وارد مغز می‌شود و الکترود کاتد (قطب منفی) محلی است که جریان از مغز خارج می‌شود. این عبور جریان باعث تغییر فعالیت نورون‌ها در ناحیه‌ای که الکترودها قرار گرفته‌اند می‌شود.

ازآنجاکه سر انسان به طور طبیعی هادی ضعیف الکتریسیته است، بخش قابل توجهی از جریان (حدود ۵۰ درصد) در مسیر عبور از پوست و بافت‌های اطراف از دست می‌رود. این ویژگی اجازه می‌دهد تا دستگاه TDCS بتواند با استفاده از جریان‌های بسیار کم به‌طور مؤثر فعالیت مغز را تحت تأثیر قرار دهد.

عوامل کلیدی در عملکرد دستگاه TDCS شامل موارد زیر هستند:

1. شدت جریان: هرچه شدت جریان بیشتر باشد، اثرات تحریک مغزی نیز بیشتر خواهد بود. جریان از الکترود آند (قطب مثبت) به الکترود کاتد (قطب منفی) برقرار می‌شود و به تغییر فعالیت نورون‌ها کمک می‌کند.
2. شکل و اندازه الکترودها: اندازه الکترودها و چگالی جریان (میزان جریان عبوری به ازای هر سانتی‌متر مربع) از عوامل مهم هستند. چگالی جریان بالا می‌تواند اثرات بیشتری در تحریک ناحیه هدف داشته باشد.
3. محل قرارگیری الکترودها: دقت مکان قرارگیری الکترودها تأثیر مهمی بر ناحیه تحریک‌شده دارد. هرچند دستگاه TDCS دقت بالای مکانی ندارد، می‌تواند نواحی خاصی از قشر مغز، مانند قشر حرکتی یا پیش‌پیشانی راست یا چپ، را به‌طور خاص هدف قرار دهد.
4. مدت زمان تحریک: با افزایش مدت زمان تحریک، می‌توان اثرات تحریک را تقویت کرد. با این حال، از آنجا که شدت زیاد جریان ممکن است به تحریک نورون‌های لایه‌های زیرین و ایجاد اثرات ناخواسته منجر شود، توصیه می‌شود مدت زمان تحریک را به جای شدت جریان افزایش دهند.

به طور کلی، دستگاه TDCS با قرارگیری الکترودهای مثبت و منفی روی جمجمه و عبور جریان الکتریکی ضعیف از مغز، به تنظیم فعالیت نورون‌ها و بهبود برخی عملکردهای شناختی کمک می‌کند.

کاربردهای دستگاه TDCS

دستگاه TDCS (تحریک الکتریکی مستقیم مغز) کاربردهای گسترده‌ای در حوزه‌های مختلف پزشکی، علوم اعصاب، و حتی بهبود عملکردهای شناختی روزمره دارد.

این دستگاه با استفاده از جریان الکتریکی ضعیف و کنترل‌شده، نورون‌های مغز را تحریک کرده و به کمک آن می‌توان فعالیت‌های مغزی را بهبود بخشید یا تغییراتی در آن‌ها ایجاد کرد.

کاربردهای دستگاه TDCS از درمان اختلالات روانی تا بهبود توانایی‌های شناختی و افزایش عملکرد ورزشی و یادگیری را شامل می‌شود.

1. درمان اختلالات روانی: یکی از مهم‌ترین کاربردهای TDCS در درمان اختلالات روانی، به ویژه افسردگی، است. تحقیقات نشان داده‌اند که تحریک نواحی خاصی از مغز، مانند قشر پیشانی، می‌تواند به بهبود علائم افسردگی کمک کند. این دستگاه به عنوان یک روش مکمل و غیرتهاجمی برای درمان اختلالات افسردگی و اضطراب کاربرد دارد و گاهی اوقات در مواردی که دارو درمانی به تنهایی مؤثر نبوده است، مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین، برای کاهش علائم بیماری‌هایی مانند اسکیزوفرنی، اختلال وسواس فکری، و اختلالات اضطرابی نیز از TDCS استفاده می‌شود.
2. بهبود توانایی‌های شناختی: TDCS به عنوان ابزاری برای بهبود توانایی‌های شناختی مانند حافظه، تمرکز و یادگیری به کار می‌رود. با تحریک نواحی خاص مغز مانند قشر پیشانی، عملکردهای شناختی بهبود یافته و افراد می‌توانند در یادگیری زبان، حل مسائل پیچیده، و به‌خاطر سپردن اطلاعات عملکرد بهتری داشته باشند. این کاربردها به ویژه برای دانشجویان، محققان و افرادی که نیاز به توانایی‌های شناختی بالا دارند، جذابیت دارد.
3. کمک به توانبخشی پس از سکته مغزی: یکی از کاربردهای مهم TDCS در حوزه توانبخشی، کمک به بازگشت عملکرد حرکتی پس از سکته مغزی است. در مواردی که بیماران توان حرکتی برخی از اعضای خود را از دست می‌دهند، تحریک الکتریکی مستقیم مغز می‌تواند با تحریک قشر حرکتی به بهبود توانایی حرکت کمک کند. همچنین، از TDCS برای بهبود تکلم و مهارت‌های شناختی در بیمارانی که دچار آسیب‌های مغزی شده‌اند، استفاده می‌شود.
4. کاهش دردهای مزمن: TDCS به عنوان یک روش غیرتهاجمی در کاهش دردهای مزمن مانند فیبرومیالژیا و میگرن استفاده می‌شود. با تحریک بخش‌های مشخصی از مغز، می‌توان سیگنال‌های درد را کنترل و تسکین داد. این روش برای افرادی که به دردهای مزمن مبتلا هستند و داروهای مسکن برای آن‌ها کافی نبوده یا عوارض جانبی داشته، به عنوان یک گزینه جایگزین در نظر گرفته می‌شود.
5. بهبود عملکرد ورزشی و کاهش خستگی: از دیگر کاربردهای TDCS، افزایش توانایی‌های جسمانی و کاهش خستگی در ورزشکاران است. تحقیقات نشان داده‌اند که تحریک الکتریکی مغز می‌تواند آستانه خستگی را افزایش داده و عملکرد فیزیکی فرد را بهبود بخشد. به همین دلیل، برخی ورزشکاران از TDCS به عنوان روشی برای بهبود عملکرد خود در تمرینات و مسابقات بهره می‌برند.

در مجموع، دستگاه TDCS به عنوان یک ابزار نوین و غیرتهاجمی در بهبود سلامت روان، توانایی‌های شناختی و جسمانی کاربردهای متنوعی دارد.

این روش در مقایسه با دارو درمانی و سایر روش‌های تهاجمی، عوارض جانبی کمتری دارد و می‌تواند به عنوان یک گزینه مکمل و مؤثر در درمان و بهبود عملکرد مورد استفاده قرار گیرد.

با این حال، استفاده از TDCS باید حتماً زیر نظر متخصصان صورت گیرد تا از ایمنی و اثربخشی آن اطمینان حاصل شود.

ویژگی‌ها و مزایا دستگاه TDCS

1. روش غیرتهاجمی: یکی از بزرگ‌ترین مزیت‌های TDCS این است که استفاده از آن هیچ گونه جراحی یا تهاجمی لازم ندارد. این ویژگی باعث می‌شود که افراد به راحتی بتوانند از آن در منزل یا مراکز درمانی استفاده کنند.
2. قابلیت تنظیم شدت و زمان: دستگاه TDCS دارای قابلیت تنظیم شدت جریان و زمان تحریک است. این امکان به پزشکان و محققان اجازه می‌دهد تا پروتکل‌های درمانی شخصی‌سازی شده‌ای را برای بیماران مختلف ایجاد کنند.
3. تحریک مناطق خاص مغز: با استفاده از الکترودهای مخصوص، دستگاه TDCS می‌تواند نواحی خاصی از مغز را هدف‌گیری کند. این ویژگی به بهبود عملکرد شناختی در زمینه‌هایی نظیر توجه، یادگیری و حافظه کمک می‌کند.
4. کاربردهای بالینی: تحقیقاتی که در سال‌های اخیر انجام شده‌اند، نشان می‌دهند که TDCS می‌تواند در درمان اختلالات مختلفی نظیر افسردگی، اضطراب، اختلالات خواب و مشکلات وابسته به اعصاب مفید باشد. به علاوه، این فناوری به بهبود توانایی‌های شناختی در افراد سالم نیز کمک می‌کند.
5. ایمنی و عوارض جانبی حداقلی: استفاده از TDCS به صورت کلی ایمن است و عوارض جانبی آن بسیار کم و ناچیز است. برخی از افراد ممکن است در حین استفاده احساس خستگی یا خارش خفیف در محل قرارگیری الکترودها داشته باشند که معمولاً پس از پایان جلسه برطرف می‌شود.

انواع تحریک پذیری الکتریکی در مغز

در مغز انسان، سه نوع تحریک‌پذیری الکتریکی وجود دارد:

1. تحریک مثبت (anodal)
2. تحریک منفی (cathodal)
3. تحریک ساختگی (sham)

در تحریک مثبت، که به عنوان anodal شناخته می‌شود، تحریک‌پذیری عصبی در ناحیه هدف افزایش می‌یابد. به این ترتیب، پتانسیل غشای نورون‌ها به سمت مثبت‌تر شدن حرکت کرده و احتمال فعالیت عصبی افزایش می‌یابد.

بالعکس، در تحریک منفی یا cathodal، تحریک‌پذیری عصبی کاهش می‌یابد؛ به این معنا که پتانسیل غشای نورون‌ها بیشتر منفی می‌شود و در نتیجه، احتمال فعالیت نورون‌ها کاهش می‌یابد.

تحریک ساختگی (sham) معمولاً برای گروه‌های کنترل در تحقیقات علمی به کار می‌رود. در این روش، یک تحریک بسیار کم‌مدت به طور سطحی اعمال می‌شود و به سرعت متوقف می‌گردد، به گونه‌ای که شرکت‌کنندگان در آزمایش احساس متفاوتی نسبت به گروه‌های تحت تحریک واقعی نداشته باشند. این شیوه به پژوهشگران این امکان را می‌دهد که تأثیرات واقعی تحریک را با گروه کنترل مقایسه کنند.

نکات مراقبتی در هنگام استفاده از دستگاه TDCS

با توجه به اینکه tDCS از جریان‌های بسیار ضعیف بهره می‌برد و الکترودها با بافت مغز تماس ندارند، تحقیقات متعدد نشان داده‌اند که این تکنیک به طور کامل غیر تهاجمی بوده و عوارض جدی ندارد.

تنها عارضه‌ای که در برخی مطالعات به آن اشاره شده، خارش و قرمزی در محل قرارگیری الکترودهاست که در تعدادی از بیماران پس از جلسات طولانی و مکرر مشاهده شده است. این واکنش‌ها ناشی از گشادی عروق در ناحیه عبور جریان هستند و نه به دلیل آسیب بافتی.

از منظر تئوریک، عبور جریان از نواحی کنترل کننده ضربان قلب و تنفس در ساقه مغز ممکن است خطرناک باشد. در یک تحقیق که در آن الکترود مراجع در پاهای بیمار و الکترودهای دیگر در ناحیه قشر پیشانی قرار گرفتند، یک بیمار دچار حالت تهوع و مشکلات تنفسی شد، اما این علائم پس از قطع جریان برطرف گردید و نیازی به بستری در بیمارستان نبود.

در حالی که جریان tDCS در افراد سالم نمی‌تواند موجب ایجاد یا افزایش احتمال تشنج شود، در بیماران مبتلا به صرع ممکن است اوضاع متفاوت باشد؛ بنابراین، استفاده از این روش برای این دسته از بیماران توصیه نمی‌شود.

همچنین، بیمارانی که در شرایط ناپایدار به سر می‌برند یا دارای اجسام فلزی نزدیک محل الکترود هستند، نیز نمی‌توانند از این روش بهره‌مند شوند. لازم است فرم رضایت‌نامه‌ای شامل احتمال بروز سردرد، سرگیجه، منگی و حالت تهوع از بیمار دریافت شود.

با آنکه در مطالعات انجام شده عوارض جانبی چندانی گزارش نشده، اما در محیط‌های بالینی و در مورد پروتکل‌های طولانی‌مدت، دقت بیشتری باید به کار گرفته شود و معاینات و چک‌لیست‌های بالینی به کار روند.

عوارض جانبی tDCS به نوع قرارگیری الکترودها (کاتدی یا آندی)، شدت تحریک و مدت زمان درمان بستگی دارد. در متون قدیمی‌تر مربوط به درمان‌های پیشانی، سوختگی پوست به عنوان یک عارضه ذکر شده و برخی بیماران نیز از احساس ناخوشایند یا سرگیجه رنج برده‌اند.

امروزه، در بدترین حالت، این روش کمترین مشکلات را ایجاد می‌کند. گروه پائولوس نتایج 576 بیمار را که در مطالعات چالش‌برانگیز tDCS در نواحی قشر حرکتی، آهیانه‌ای یا پس‌سری به کار گرفته شده‌اند، گزارش کردند. جالب است که هیچ یک از بیماران خواستار توقف تحریک نبودند.

حدود 70 درصد از آن‌ها پس از درمان احساس خستگی داشتند و یک سوم نیز در ناحیه الکترودها خارش را تجربه کردند. در مواردی نادر، سردرد (11%)، تهوع (3%) و بی‌خوابی (1%) نیز گزارش شده است.

مطالعات بالینی اولیه نشان می‌دهد که تحریک مغزی با جریان مستقیم (tDCS) قادر است برخی از کارکردهای مغزی را بدون توجه به وضعیت خلقی تقویت کند. با این حال، فناوری tDCS و استفاده آن در حوزه روان‌پزشکی هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد.

تحقیقات موجود عمدتاً بر روی اثر بخشی بالقوه این روش در تسهیل بهبود پس از سکته مغزی و انواع خاصی از دمانس مغزی تمرکز کرده‌اند.

در یک کارآزمایی اخیر دوسویه کور تصادفی کنترل شده با sham ( شم مشابه دارو نما در مداخلات درمانی نظیر ECT است که طی آن بیمار به یک دستگاه خاموش وصل می شود ) که در چند مجله از سوی فیلیپ فرگنی و همکارانش به آن اشاره شده، tDCS درافسردگی به کار رفته است و نتایج نشان‌دهنده اثر معنادار ضد افسردگی پس از تحریک آندی در ناحیه قشر پیش‌پیشانی پشتی-جانبی (DLPFC) است.

در در یک کارآزمایی بالینی دیگر بیشترین کاهش علائم بر اساس مقیاس افسردگی همیلتون (HDRS) در گروهی مشاهده شد که در ناحیه DLPFC تحریک آندی دریافت کردند.

این گروه تقریباً 40 درصد کاهش علائم داشتند، در حالی که گروهی که الکترودهایشان در ناحیه پس‌سری قرار داشت، 21 درصد و گروه کنترل، 10 درصد کاهش نشان دادند.

در گروه DLPFC، پنج مورد بهبودی کامل مشاهده شد، در حالی که در دو گروه دیگر هیچ بهبودی کاملی ثبت نشد. اثر ضد افسردگی در این گروه به مدت یک ماه پس از پایان درمان ادامه داشت. این نتایج نیاز به تکرار و تأیید توسط مراکز دیگر دارد.

موارد منع مصرف از دستگاه TDCS

مواردی که استفاده از تحریک الکتریکی مغز به روش TDCS را ممنوع می‌کند و افرادی که در به‌کارگیری این درمان با محدودیت مواجه هستند، شامل موارد زیر است:

1. افرادی که دارای دستگاه‌های الکتریکی مانند باتری قلب یا پیس‌میکر (دستگاه تنظیم کننده ضربان قلب) هستند.
2. کسانی که پوست سرشان دچار زخم یا خراشیدگی است.

جمع‌بندی

به طور کلی، دستگاه TDCS یا تحریک جدار جمجمه‌ای با جریان مستقیم، یک ابزار قدرتمند و ایمن در دنیای علوم اعصاب و روان‌پزشکی است که به واسطه قابلیت‌های منحصربه‌فرد خود به بهبود سلامت روانی و شناختی افراد کمک می‌کند.

این فناوری نوین به طور پیوسته در حال تکامل و بررسی است و می‌تواند به عنوان یک راهکار موثر و کارآمد در درمان بیماری‌های عصبی و روانی به شمار آید.

با توجه به رشد روزافزون تحقیقات و کاربردهای این فناوری، انتظار می‌رود که استفاده از دستگاه TDCS در آینده‌ای نزدیک به یک جزء غیرقابل‌اجتناب در حوزه درمان‌های نوآورانه تبدیل شود.