مهمترین علائم بیش فعالی در کودکان و بزرگسالان
علائم بیش فعالی میتواند تأثیرات منفی زیادی بر تحصیلات و روابط اجتماعی فرد داشته باشد. بنابراین، تشخیص و درمان به موقع این اختلال در دوران کودکی از اهمیت ویژهای برخوردار است. شناخت علائم بیش فعالی به شناسایی سریع و دقیق این اختلال در کودکان و بزرگسالان کمک میکند.
در دو مقاله قبلی، به موضوع بیش فعالی و علل آن پرداختهایم که میتوانید در مقالات زیر مطالعه کنید:
– بیش فعالی چیست؟
– علت بیش فعالی
– انواع بیش فعالی
اختلال بیش فعالی در بزرگسالان و کودکان به شکلهای مختلف بروز میکند و علائم آن در افراد متفاوت است. این اختلال میتواند به طرق مختلف و با شدتهای متفاوت نمایان شود.
بسیاری از والدین فکر میکنند که اگر فرزندشان پرتحرک و بازیگوش است، دچار بیش فعالی است. اما این تصور اشتباه است. تشخیص بین بیش فعالی و شیطنت کودکان کاری دشوار است.
از طرف دیگر، برخی والدین ممکن است از پذیرش مشکل فرزندشان خودداری کنند و به هشدارهای معلمان توجه نکنند. اگر این کودکان به موقع درمان نشوند، ممکن است در تحصیل و فعالیتهای اجتماعی با مشکلات جدی مواجه شوند.
تشخیص بیش فعالی تنها با یک آزمون خاص امکانپذیر نیست؛ بلکه باید مجموعهای از علائم بررسی شود. این کودکان معمولاً قبل از هفت سالگی علائم خود را بروز میدهند و رفتارهایشان میتواند در محیطهای مختلف مانند مدرسه و خانه مشکلاتی برای اطرافیان ایجاد کند. همچنین، آنها ممکن است در برقراری ارتباط با دوستان و همکلاسیها دچار مشکل شوند.
نحوه تشخیص علائم بیشفعالی
اختلال کمتوجهی بیشفعالی (ADHD) یک اختلال روانی است که باعث بیشفعالی در افراد میشود. این افراد معمولاً نمیتوانند بر یک کار تمرکز کرده و برای مدتی طولانی در یک مکان ثابت بمانند.
علائم بیش فعالی شامل مشکل در توجه، فعالیت بیش از حد و انجام کارها بدون فکر به عواقب است. کودکان مبتلا به ADHD ممکن است در تحصیل و روابط اجتماعی با دیگران دچار مشکل شوند و از همسالان خود عقب بمانند.
این ناتوانیها میتواند به کاهش اعتماد به نفس کودک منجر شده و رفتارهای پرخطر را در او ایجاد کند. همچنین، ادامه این وضعیت ممکن است باعث بروز افسردگی و اختلالات اضطرابی شود.
ADHD میتواند در سنین مختلف تشخیص داده شود و حتی در نوزادان نیز وجود داشته باشد. معمولاً معلمان یا والدین در دوران مدرسه این اختلال را شناسایی میکنند.
اگر کودک شما برخی از علائم بیشفعالی را دارد، بهتر است برای تشخیص دقیق به روانشناس یا پزشک مراجعه کنید. برای تشخیص این اختلال، علائم باید قبل از سن دوازده سالگی ظاهر شوند، حداقل شش ماه ادامه داشته و در دو مکان مختلف مانند مدرسه و خانه مشکلساز باشند.
در نهایت، برای تشخیص علائم بیش فعالی باید به موارد زیر توجه کنید:
– حداقل ۶ نشانه از علائم ذکر شده وجود داشته باشد.
– نشانهها به مدت ۶ ماه ادامه یابند.
– کودک حداقل ۵ سال سن داشته باشد.
– شروع علائم قبل از ۷ سالگی باشد.
نشانههای بیش فعالی
1. بیقراری در دست و پا
2. ناتوانی در نشستن طولانی و نیاز به حرکت مداوم
3. تمایل به بالا رفتن از دیوارها به نشانه انرژی زیاد
4. عدم توانایی در نشستن بیصدا و ایجاد سر و صدا مداوم
5. همیشه در حال حرکت و راه رفتن، اغلب به دلیل سردرگمی
6. ذهن فعال و پرحرفی
7. نداشتن تحمل برای انتظار و پاسخگویی زودهنگام
8. تمایل به تخریب و لذت بردن از آن
9. انجام کارها بدون فکر و توجه به عواقب
نشانههای کمبود توجه و تمرکز
1. اشتباهات ناشی از بیدقتی
2. مشکل در تمرکز بر یک موضوع بیشتر از ۵ دقیقه
3. ناتوانی در توجه به صحبتهای دیگران و تظاهر به گوش دادن
4. واکنشهای سریع در مواقع ناراحتی و عدم توجه به اطراف
5. ناتوانی در برنامهریزی و سازماندهی
6. گم کردن وسایل بهصورت عمدی و غیرعمدی
7. فراموشی ناشی از پرش ذهنی از یک موضوع به موضوع دیگر
8. حواسپرتی ناشی از محرکهای کوچک مانند صدای بوق یا تیک تاک ساعت
9. عدم پیروی از دستورات داده شده
علائم بیش فعالی
بیش فعالی یک اختلال است که علائم آن در کودکان و بزرگسالان متفاوت است. این بیماری به شکلهای مختلف بر افراد تأثیر میگذارد و نشانههای آن ممکن است بسته به شرایط محیطی متفاوت باشد. به طور کلی، میتوان سه ویژگی اصلی برای این اختلال اشاره کرد:
1. بیتوجهی
2. بیشفعالی
3. تکانشگری
1. بیتوجهی
بیتوجهی یکی از اصلیترین علائم بیش فعالی است. کودکانی که دچار این نوع بیش فعالی هستند، معمولاً در حال رویاپردازیاند و نمیتوانند تمرکز کنند. این افراد ممکن است در گوش دادن به معلم یا پیگیری مطالب مشکل داشته باشند. گم کردن وسایل شخصی و ناتوانی در تمام کردن کارها نیز از مشکلات رایج این افراد است. آنها تمایلی به انجام کارهایی که نیاز به توجه دارند، ندارند و به سرعت بیحوصله میشوند. این مشکل میتواند به افت تحصیلی منجر شود.
2. بیشفعالی
بیشفعالی به معنای جنب و جوش زیاد و ناآرامی است. کودکانی که دچار این نوع بیش فعالیاند، به ندرت میتوانند آرام بنشینند و همیشه در حال حرکتاند. آنها در حالت نشسته نیز مدام در حال تکان خوردن هستند. این حالت میتواند منجر به تنبیه و انزوای اجتماعی شود.
3. تکانشگری
تکانشگری به رفتارهایی اشاره دارد که به طور ناگهانی و بدون فکر قبلی انجام میشوند. این افراد معمولاً نمیتوانند خود را کنترل کنند و بدون توجه به عواقب عمل میکنند. آنها صبر کمی دارند و در گفتگوها به سرعت میان صحبتهای دیگران میپرند. این رفتار ممکن است به آسیب دیدن خود یا دیگران منجر شود.
علائم بیش فعالی در کودکان
هر آنچه در شخصیت یک بزرگسال وجود دارد، ریشه در دوران کودکیاش دارد. نادیده گرفتن درمان بیش فعالی در سنین پایین ممکن است در دوران نوجوانی به بروز رفتارهای اجتماعی ناپسند و در بزرگسالی به خطر ابتلا به افسردگی منجر شود.
بارزترین ویژگی این اختلال در کودکان، الگوی مستمر از فعالیت بیش از حد، توجه ناکافی و رفتارهای تکانشی است که میتواند به روند رشد و عملکرد طبیعی کودک آسیب برساند.
نحوه ظهور و شدت نشانههای بیش فعالی باید به گونهای باشد که با مراحل رشد کودک همخوانی نداشته باشد، به این معنا که کودک باید نسبت به همسالان خود به طرز قابل توجهی بیش فعالتر باشد.
معمولاً نشانههای بیش فعالی در کودکان در چندین محیط مختلف، از جمله خانه، مدرسه و هنگام مشارکت در فعالیتهای گروهی و تفریحی مشاهده میشود. در زمان تحصیل، ممکن است مشکلات یادگیری، به ویژه در خواندن و نوشتن، در کودک ظاهر شود.
نشانههای بیش فعالی در هر کودک ممکن است متفاوت باشد، اما معمولاً شامل رفتارهایی نظیر نیمهتمام گذاشتن کارها، ناتوانی در تمرکز در کلاس، تمایل به فرار از انجام تکالیف، حواسپرتی برای همکلاسیها، پرحرفی، تحرک زیاد و فعالیت بدنی فراوان، حتی در زمان بازی، گمکردن مکرر وسایل شخصی، و عدم تمرکز و دقت در انجام کارها میشود.
این علائم بیش فعالی همچنین با نشانههایی نظیر بیقراری، ناآرامی، صحبت کردن بیش از حد و دشواری در ابراز احساسات همراه است.
از آنجا که یکی از معیارهای موفقیت در کودکان آموزش است، عدم کنترل این اختلال در محیط مدرسه میتواند به تذکر، تحقیر و طرد کودک بیش فعال منجر شود.
والدین باید درک کنند که رفتارهای کودک تحت کنترل او نیست و ناشی از یک بیماری است و نباید او را سرزنش یا تنبیه کنند.
بلکه با تشخیص صحیح و درمان مناسب، باید از بروز عواقب جدی و آسیبزا جلوگیری کرد. برخی از رفتارها و نشانههایی که والدین میتوانند به آنها توجه کنند شامل:
– بیقراری و بازی با دست و پا در حین نشستن
– بلند شدن از صندلی در کلاس و خروج مکرر از آن
– دویدن و پریدن مداوم یا بالا رفتن از اجسام
– سر و صدای زیاد در حین بازی و فعالیت
– جنب و جوش و حرکت مداوم
– صحبت کردن بیش از حد
– ناتوانی در توجه به جزئیات
– ناتمام گذاشتن دستورات و فعالیتها
– گم کردن مداوم وسایل شخصی
– قطع کردن صحبت دیگران و پرسیدن جواب قبل از پایان سوال
– ناتوانی در برنامهریزی و اتمام تکالیف
– انجام تکالیف مدرسه بدون دقت
– عدم صبر و حوصله و حساسیت بیش از حد
– ناتوانی در رعایت نوبت و ایستادن در صف
– ایجاد اختلال در بازیهای سایر کودکان
– هل دادن دیگران و طرد شدن از سوی همسالان
– قاپیدن وسایل و اسباب بازیهای دوستان
– مشکلات در برقراری ارتباط اجتماعی
– فراموشکاری مداوم
– پرش از یک موضوع به موضوع دیگر
– لجبازی و مقاومت در برابر درخواستها
علائم بیش فعالی در بزرگسالان
- بیش از ۶۰ درصد کودکانی که به اختلال کمتوجهی و بیشفعالی (ADHD) مبتلا هستند، در دوران بزرگسالی نیز نشانههایی از این اختلال را تجربه میکنند. با این حال، بسیاری از مشکلات مرتبط با این اختلال معمولاً با رسیدن به سنین بزرگسالی کاهش مییابد.
- عدم درمان اختلال کمتوجهی و بیشفعالی در بزرگسالان میتواند تأثیرات منفی بر جنبههای مختلف زندگی آنان بگذارد. علائمی چون دشواری در مدیریت زمان، فراموشی و بیحوصلگی میتواند منجر به بروز مشکلاتی در محیط کار، خانه و روابط اجتماعی این افراد شود.
- معمولاً این علائم بیش فعالی در دو یا چند حوزه زندگی فرد، از جمله خانه، محل کار، دانشگاه و روابط اجتماعی بروز میکند.
- بزرگسالان مبتلا به این اختلال معمولاً از پرتحرکی رنج نمیبرند، بلکه بیشتر با حالت بیقراری درونی مواجه هستند و به طور ناگهانی عمل میکنند و دچار اختلال در توجه و تمرکز میشوند.
- مشکلاتی از قبیل عدم توانایی در انجام وظایف، حواسپرتی، فراموش کردن مسئولیتها، ناتوانی در انجام کارهای دشوار، عدم تمرکز بر یک فعالیت به مدت طولانی، نگرانیهای مکرر، ناتوانی در نشستن برای مدت طولانی، پرحرفی و قطع کردن صحبت دیگران، از نشانههای بیش فعالی در بزرگسالان محسوب میشوند.
- این افراد معمولاً واکنشهای سریع و بدون فکر دارند و پس از عمل، در جبران یا ادامه کار با مشکل مواجه میشوند. آنها تحمل ایستادن در صف را ندارند و از قطع کردن صحبت دیگران یا بیان نظرات خود خجالت نمیکشند.
- جواب دادن بدون فکر نیز یکی دیگر از نشانههای رایج این اختلال است. همچنین، دروغگویی، لاپوشانی، تنبلی و خودخواهی از ویژگیهای بارز این افراد به شمار میآید. مبتلایان به بیش فعالی ممکن است یک یا ترکیبی از این علائم را تجربه کنند. به طور کلی، افرادی که به این اختلال دچار هستند، معمولاً مشخصات زیر را دارند:
- این افراد معمولاً دقت کافی به جزئیات ندارند، به ویژه در موضوعات کسلکننده.
- به راحتی حواسشان پرت میشود.
- در محیط کار به سختی موفق میشوند، به ویژه در مکانهای شلوغ و پر سر و صدا که موجب حواسپرتی آنها میشود.
- دقت در گوش دادن به صحبتهای دیگران برایشان دشوار است و ممکن است مرتباً صحبت دیگران را قطع کنند یا در زمانهای نامناسب صحبت کنند.
- پیروی از دستورالعملها برای آنها مشکل است.
- این افراد نمیتوانند بر روی کارهایی که در حال انجام آن هستند تمرکز کنند، به ویژه زمانی که در حال رانندگی هستند که ممکن است منجر به خطر برای خود و دیگران شود.
- به سختی میتوانند کارهای خود را ساماندهی کنند و معمولاً چندین کار را همزمان آغاز کرده و بدون اتمام رها میکنند.
- آنها معمولاً نامنظم و بدقول هستند و به موقع در مکانها حاضر نمیشوند.
- تحمل انتظار برایشان دشوار است و در زمانهایی که هیچ فعالیت خاصی در حال وقوع نیست، احساس بیحوصلگی میکنند.
- این افراد بیقرار هستند و نمیتوانند در یک جا آرام بمانند.
- فراموشکار بوده و ممکن است وسایل خود را گم کنند یا فراموش کنند که آنها را کجا گذاشتهاند.
- بسیاری از افراد مبتلا به ADHD در روابط زناشویی خود با چالشهایی مواجه میشوند و همسران آنها غالباً از مهارتهای ضعیف
- گوش دادن و عدم توانایی در انجام تعهدات شکایت دارند.
- آنها به راحتی تحریکپذیر، بیطاقت یا ناامید میشوند و ممکن است به سرعت از کوره در بروند.
- این افراد معمولاً دچار بیقراری هستند و نمیتوانند آرامش خود را حفظ کنند و دائماً تحت فشار عصبی قرار دارند.
- غلبه بر افکار و کنترل استرس برای آنها چالشبرانگیز است.
- آنها ممکن است با مشکلاتی نظیر اختلافات زناشویی، چالشهای محیط کار و مشکلات اجتماعی مواجه شوند.
- امتیاز این افراد در انجام کارها بدون تفکر و در لحظه، ممکن است آنها را در موقعیتهای دشواری قرار دهد.
- به طور کلی، آنها همواره با تأخیر در انجام کارها مواجه هستند و به سرعت بر سر مسائل جزئی عصبانی میشوند.
